Sultan II. Abdülhamid Han’ın emriyle hazırlanan ve Osmanlı İmparatorluğu'nun görsel hafızasını oluşturan Yıldız Albümleri, 19. yüzyıl Afyonkarahisar’ının eşsiz siluetini günümüze taşıyor. "Anadolu-i Şahane Menazırı" başlığıyla derlenen kareler, şehrin tarihine ışık tutuyor.
Osmanlı İmparatorluğu’nun 34. padişahı Sultan II. Abdülhamid döneminde, devletin dört bir yanındaki gelişmeleri, mimari yapıları ve şehirlerin genel durumunu belgelemek amacıyla oluşturulan devasa fotoğraf koleksiyonu, Afyonkarahisar’ın 19. yüzyıldaki görünümünü gözler önüne seriyor. "Anadolu-i Şahane Menazırı" (Anadolu'nun Şahane Manzaraları) olarak nitelendirilen albümlerde yer alan Afyonkarahisar fotoğrafları, şehrin tarihi dokusunu ve o dönemdeki sosyal yaşamın izlerini taşıyan en önemli belgeler arasında yer alıyor.
Karahisar Kalesi'nin Eteklerinde Bir Şehir
Yıldız Sarayı Kütüphanesi arşivlerinde korunan ve araştırmacıların ilgisini çeken bu özel albümde, Afyonkarahisar’ın simgesi olan Karahisar Kalesi tüm ihtişamıyla öne çıkıyor. Fotoğraflarda, sarp kayalıkların üzerine kurulu kalenin eteklerine yayılan geleneksel Türk evleri, camiler ve dar sokaklar, şehrin o dönemdeki kentsel dokusunu net bir şekilde yansıtıyor. Özellikle ahşap ve kerpiç mimarinin hakim olduğu mahalleler, 19. yüzyıl Anadolu şehirciliğinin en saf örneklerini sunuyor.
Devletin Gücü ve Modernleşme Hamleleri
Sultan II. Abdülhamid’in, imparatorluğun modernleşme çabalarını belgelemek amacıyla çektirdiği bu fotoğraflar, sadece manzaradan ibaret değil. Albümde, o dönemde inşa edilen veya restore edilen kamu binaları dikkat çekiyor.
Fotoğraflarda öne çıkan detaylar arasında, dönemin idari merkezi olan Hükümet Konağı ve eğitim seferberliğinin bir göstergesi olan Rüştiye ve İdadi mektepleri bulunuyor. Bu yapılar, Osmanlı’nın taşradaki kurumsal varlığını ve eğitim alanındaki reformlarını simgeliyor. Ayrıca demiryolu hattının şehre ulaşmasıyla birlikte değişen ulaşım ağları ve istasyon binaları da bu görsel arşivin önemli parçaları arasında yer alıyor.
Belge Niteliğinde Bir Arşiv
Yaklaşık 36 bin kareden oluşan Yıldız Albümleri içerisindeki Afyonkarahisar bölümü, tarihçiler ve şehir planlamacıları için eşsiz bir kaynak teşkil ediyor. Abdullah Frères (Abdullah Biraderler), Sebah & Joaillier gibi dönemin ünlü fotoğraf stüdyoları tarafından çekildiği bilinen bu kareler, teknik kaliteleri ve kompozisyonlarıyla da sanat eseri değeri taşıyor.
Afyonkarahisar’ın 150 yıl önceki halini bugüne taşıyan bu albümler, şehrin geçirdiği değişimi anlamak ve kültürel mirasa sahip çıkmak adına büyük önem arz ediyor. Bugün betonlaşan şehir yapısının aksine, doğayla ve coğrafyayla uyumlu bir yerleşim planının izleri, "Anadolu-i Şahane Menazırı" albümünün sararmış yapraklarında yaşamaya devam ediyor.