Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi (AFSÜ) Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan Erbay, Danimarka'nın Grönland'da yıllarca uyguladığı zorunlu doğum kontrol politikasını ve "Spiral Vakası"nı tıp etiği açısından inceledi.
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi (AFSÜ) Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan Erbay, uluslararası kamuoyunda genellikle jeopolitik önemiyle tartışılan Grönland'ı, tıp tarihi ve etik ihlaller penceresinden ele alan dikkat çekici bir çalışmaya imza attı. Erbay'ın kaleme aldığı ve Toplum ve Hekim Dergisi'nde yayımlanan makale, Danimarka'nın adadaki sömürgeci geçmişinin en tartışmalı dönemlerinden biri olan "Spiral Vakası"na ışık tutuyor.
Zorunlu Doğum Kontrolü ve İnsan Hakları İhlali
Doç. Dr. Erbay'ın çalışmasında detaylandırılan "Spiral Vakası", 1960'lı yıllardan 1980'lere kadar uzanan bir süreçte, Danimarka hükümetinin Grönland'daki yerli Inuit halkına yönelik uyguladığı doğum kontrol politikalarını kapsıyor. Makalede yer alan bilgilere göre, bu dönemde çok sayıda kadın ve genç kızın rahimlerine, rızaları alınmaksızın rahim içi araç (RİA) yerleştirildi.
Erbay, bu uygulamaların günümüzde tıp etiği ve evrensel insan hakları açısından ağır bir ihlal olarak değerlendirildiğine dikkat çekiyor. Yapılan incelemede, söz konusu tıbbi müdahalelerin sadece bir nüfus planlaması yöntemi olmadığı, aynı zamanda kadın bedeninin bütünlüğüne yapılmış bir saldırı ve sömürgeci denetim mekanizmasının bir parçası olduğu vurgulanıyor.
Sömürgeciliğin Tıbbi Yüzü
AFSÜ'lü akademisyenin analizi, olayın yalnızca bir sağlık politikası hatası olarak görülemeyeceğini, bunun Danimarka'nın Grönland üzerindeki hakimiyetini sürdürme çabalarının stratejik bir uzantısı olduğunu ortaya koyuyor. "Spiral Vakası"nın, sömürgeci zihniyetin tıp pratiği üzerinden nasıl işlediğini gösteren somut ve trajik bir örnek olduğu belirtiliyor.
Danimarka Hükümeti Soruşturma Başlatmıştı
Makalede, konunun güncelliğini koruduğu ve uluslararası baskılar sonucunda Danimarka hükümetinin 2022 yılında iddiaları araştırmak üzere resmi bir komisyon kurduğu bilgisine de yer veriliyor. Doç. Dr. Hasan Erbay'ın çalışması, bu tarihsel travmanın bağlamını, sömürgecilikle olan ilişkisini ve etik boyutlarını bilimsel bir çerçevede inceleyerek literatüre önemli bir katkı sunuyor.