Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen gıda denetimleri, tarlada kilogramı 5 liraya satılan patatesin market raflarında 30 liraya kadar çıktığını gözler önüne serdi. Tedarik zincirindeki bu çarpıcı fiyat artışı, aracıların kâr marjlarını yeniden tartışmaya açtı.
Türkiye genelinde temel gıda ürünlerindeki fiyat dalgalanmalarının önüne geçmek amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından başlatılan sıkı denetimler, sebze ve meyve tedarik zincirindeki büyük fiyat uçurumlarını tüm çıplaklığıyla ortaya koydu. Özellikle mutfakların en temel tüketim maddelerinden biri olan patateste tespit edilen tarladan markete fiyat farkı, hem üreticilerin hem de tüketicilerin karşı karşıya kaldığı tabloyu netleştirdi.
Bakanlık ekiplerinin toptancı halleri, pazar yerleri ve zincir marketlerde gerçekleştirdiği eş zamanlı incelemelerde, üreticiden kilogramı ortalama 5 Türk Lirası'na alınan patatesin, son tüketiciye ulaşana kadar çeşitli aşamalardan geçerek 30 Türk Lirası'na kadar fiyatlandığı belirlendi. Yüzde 500'ü aşan bu artış oranı, ürünün lojistik, fire ve depolama maliyetlerinin çok ötesinde, aracı kurumların ve perakendecilerin uyguladığı yüksek fiyatlama politikalarına işaret ediyor.
Tedarik Zincirindeki Aracılar Mercek Altında
Tarımsal üretim alanlarında aylar süren emekle ürününü yetiştiren çiftçiler, artan girdi maliyetlerine rağmen patatesi tarlada düşük rakamlara elden çıkarıyor. Tarladan 5 TL bedelle çıkan ürün; komisyoncu, tüccar, hal masrafları, nakliye ve zincir marketlerin operasyonel giderleri ile kâr marjları eklendiğinde tüketici için ciddi bir harcama kalemine dönüşüyor.
Çiftçi temsilcileri, üreticinin maliyetleri zor karşılarken tüketicinin aynı ürüne fahiş bedeller ödemesinin sürdürülebilir olmadığını vurguluyor. Tedarik zincirindeki aracı sayısının fazlalığı ve denetim eksiklikleri, bu tablonun temel nedenleri arasında gösteriliyor.
Bakanlıktan Ağır Yaptırım Hazırlığı
Ticaret Bakanlığı, fahiş fiyat artışlarına ve haksız ticari uygulamalara karşı yürüttüğü incelemeleri derinleştiriyor. Alış ve satış fiyatları arasındaki makasın haksız kazanç yaratıp yaratmadığını tespit etmek üzere ülke çapında fatura incelemeleri sürdürülüyor.
Tedarik zincirinin her bir halkasındaki alış ve satış faturalarını çapraz denetime tabi tutan yetkililer, piyasa koşullarına aykırı hareket ederek fiyatları manipüle ettiği ve haksız kâr elde ettiği tespit edilen işletmelere Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu üzerinden ağır idari para cezaları uygulayacak. Denetimlerin, patatesin yanı sıra soğan, domates, limon gibi diğer temel tarım ürünlerini de kapsayacak şekilde kesintisiz devam edeceği bildirildi.