Türk basın tarihinde zaman zaman atılan öyle manşetler var ki, aradan yıllar geçse de sosyal medyada gündem olmaya ve okuyanları hayrete düşürmeye devam ediyor. İşte mantık sınırlarını zorlayan, kimi zaman güldüren kimi zaman ise "yok artık" dedirten o unutulmaz gazete manşetleri...
Türk medyası, ciddi haberciliğin ve gündem belirleyen manşetlerin yanı sıra, arşivlerinde saklı kalan "beyin yakan" başlıklarıyla da kendine has bir renge sahip. Özellikle 80'li ve 90'lı yılların tiraj odaklı yayıncılık anlayışı, bugün bakıldığında gerçekliğine inanılması güç haberlere ve başlıklara sahne olmuştu. Günümüzde dijital medyanın hızına rağmen, sararmış gazete küpürlerinde kalan bu manşetler, basın tarihinin en ilginç "incileri" olarak hatırlanmaya devam ediyor.
Gerçeklik ile Kurgunun Karıştığı Anlar
Özellikle bulvar gazeteciliğinin yükselişe geçtiği dönemlerde, okuyucunun dikkatini çekmek için atılan manşetler, habercilik kurallarını zorlayan boyutlara ulaşıyordu. "Sakallı Bebek" efsanesinden, uzaylılarla röportaj yapıldığı iddia edilen haberlere kadar uzanan bu yelpaze, dönemin toplumsal psikolojisini ve medyanın tiraj kaygısını da gözler önüne seriyor.
O dönemde "Şok", "Flash" ve benzeri ibarelerle sunulan bu haberler, kimi zaman editöryal hatalardan, kimi zaman ise bilinçli bir sansasyon yaratma çabasından kaynaklanıyordu. Bir kelime hatasının haberi bambaşka bir anlama sürüklediği manşetler, bugün sosyal medya kullanıcıları tarafından "mizah malzemesi" olarak sıkça paylaşılıyor.
"UFO Gören Masum Köylü"den Yanlış Anlaşılan İlanlara
Arşivlerde yer alan örnekler arasında en çok dikkat çekenler, genellikle halkın içinden çıkan spontane olayların abartılı bir dille sunulmasıyla ortaya çıkıyor. Bir köylünün tarlasında gördüğü ışığı "UFO" olarak tanımlaması ve bunun gazetede tam sayfa "Dünya şokta" minvalinde verilmesi, Türk basın tarihinin en bilinen klişelerinden biri haline gelmiş durumda.
Bununla birlikte, spor basınında atılan fanatik başlıklar veya magazin dünyasındaki asparagas haberler de bu "beyin yakan" arşivin önemli bir parçasını oluşturuyor. Mantık hatası içeren cümleler, özne-yüklem uyumsuzluğundan doğan komik durumlar ve fotoğraf ile alakasız atılan başlıklar, iletişim fakültelerinde ders olarak okutulacak nitelikte örnekler barındırıyor.
Dijital Çağda "Tık Tuzağı"na Dönüştü
Geçmişte kağıt baskıda yer alan bu absürt manşet geleneği, günümüzde ise internet medyasında "tık tuzağı" (clickbait) olarak şekil değiştirmiş durumda. Ancak eski gazete küpürlerinin taşıdığı o naif ve "analog" mizah, dijitalin soğukluğunda bulunamıyor.
Afyonkarahisar yerel basınında ve ulusal arşivlerde zaman zaman karşımıza çıkan bu manşetler, haberciliğin "5N 1K" kuralının (Ne, Nerede, Ne Zaman, Nasıl, Neden, Kim) ne kadar esnetilebileceğinin de kanıtı niteliğinde. Okuyucuyu bilgilendirmekten ziyade şaşırtmayı ve eğlendirmeyi amaçlayan bu tarz, basın tarihimizin silinmez bir parçası olarak raflardaki yerini koruyor.
Geçmişe tebessümle bakmamızı sağlayan bu manşetler, aslında medyanın geçirdiği evrimi ve toplumun habere bakış açısındaki değişimi anlamak için de eşsiz birer belge niteliği taşıyor.