Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğü, kış aylarında artış gösteren ve "sessiz ölüm" olarak nitelendirilen karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı vatandaşları uyardı. Özellikle lodoslu havalarda soba ve doğalgaz kullanımına dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayan yetkililer, hayat kurtaran önlemleri sıraladı.
Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğü, kış mevsiminin etkisini artırmasıyla birlikte soba, doğalgaz ve şofben kullanımından kaynaklı zehirlenme vakalarına karşı kapsamlı bir açıklama yayınladı. Her yıl kış aylarında ülke genelinde ve Afyonkarahisar'da yaşanan üzücü olayların önüne geçilebilmesi amacıyla yapılan bilgilendirmede, tedbirsizliğin ağır sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekildi.
"Sessiz ve Kokusuz Bir Katil"
Müdürlük tarafından yapılan açıklamada, karbonmonoksit gazının "görünmez katil" olarak tanımlandığı belirtildi. Gazın renksiz, kokusuz, tatsız ve yanıcı özelliklere sahip olması, tehlikenin fark edilmesini zorlaştırıyor. Vatandaşların gaz sızıntısını çoğu zaman fark etmeden zehirlendiğini belirten yetkililer, bu gazın solunum yoluyla vücuda girerek kana karıştığını ve oksijen alımını engelleyerek kısa sürede ölüme yol açabildiğini vurguladı.
Lodoslu Havalarda Soba Yakmayın
Özellikle Afyonkarahisar ve çevresinde etkili olan lodos rüzgarlarına karşı özel bir parantez açıldı. Güneybatıdan esen lodosun neden olduğu alçak basıncın, soba bacalarının çekiş gücünü düşürdüğü ve karbonmonoksit sızıntısına zemin hazırladığı ifade edildi.
İl Sağlık Müdürlüğü, lodoslu havalarda zorunlu olmadıkça soba yakılmaması gerektiğini, yakılması zorunlu hallerde ise gece yatmadan önce sobanın mutlaka tam olarak söndürülmesini tavsiye etti. Açıklamada ayrıca, "Soba zehirlenmeleri genellikle gece uyurken meydana geldiği için müdahale şansı azalmaktadır" denilerek gece tedbirlerinin önemi vurguladı.
Zehirlenme Nasıl Anlaşılır?
Vatandaşların erken müdahale şansını artırmak için zehirlenme belirtilerini iyi tanıması gerekiyor. Müdürlük verilerine göre karbonmonoksit gazına maruz kalmanın belirtileri şunlar:
- Hafif Zehirlenme: Yorgunluk, uyku hali, baş dönmesi, baş ağrısı ve bulantı.
- Ağır Zehirlenme: Şiddetli baş ağrısı, görme bozuklukları, muhakeme yeteneğinin kaybolması, hızlı solunum, kan basıncının düşmesi ve bayılma.
Sürecin ilerlemesi durumunda solunum yetmezliği ve koma halinin geliştiği, bunun da ölümle sonuçlandığı kaydedildi.
Hayati Önlemler Listesi
Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğü, olası faciaların önüne geçmek için şu tedbirlerin alınması gerektiğini bildirdi:
- Baca Temizliği: Kış gelmeden bacalar mutlaka temizletilmeli ve tıkanıklıklar giderilmeli.
- Baca Şapkası: Rüzgarlı havalarda dumanın geri tepmesini önlemek için baca şapkaları takılmalı.
- Standartlara Uygunluk: Yeni konutlarda bacalar standart ölçülerin altında olmamalı. Kullanılan soba ve yakıtlar standartlara uygun olmalı, izin belgesi olmayan kömürler kullanılmamalı.
- Şofben Kullanımı: Şofbenler bacasız kullanılmamalı, mümkünse banyo dışına ve havadar bir yere monte edilmeli.
- Kova Güvenliği: Sönmemiş soba kovaları apartman boşluklarına veya kapalı alanlara bırakılmamalı.
- Aşırı Doldurma: Sobalar çok fazla doldurulmamalı, yakıtın tam yanması sağlanmalı.
Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler
Zehirlenme şüphesi durumunda zaman kaybetmeden hareket edilmesi gerektiğinin altı çizildi. Kişinin derhal açık havaya çıkarılması gerektiğini belirten yetkililer, 112 Acil Yardım Merkezi'nin aranarak tıbbi yardım istenmesi gerektiğini ifade etti. Doğalgaz kaynaklı sorunlarda 187 Doğalgaz Arıza, zehirlenme durumlarında ise 114 Zehir Danışma Merkezi'nin aranabileceği hatırlatıldı.
Müdürlük, karbonmonoksit zehirlenmesi tedavisinin evde yapılamayacağını ve hastaların mutlaka tam teşekküllü bir hastanede tedavi altına alınması gerektiğini vurguladı.